Сэтгэлийн амин хэлхээ

Намрын налгар шар нар уулын толгой дамжин, алтан шаргал туяагаа тал нутгийн дээгүүр зөөлөн асгахад, хотын хөл хөдөлгөөн, төмөр хүлгүүдийн тасралтгүй нүргээн дунд мартагдах шахан алсарсан тэр нэгэн нандин дурсамж Батын сэтгэлийн гүнд аясаараа хөвөрч, нүднийх нь өмнө зураглан тодорч эхлэв. Жаран насны босго руу аажуухан дөхөж яваа хэдий ч, түүний зүрхний нэгэн нууцлаг буланд арваадхан настай бор хүү хээр мориныхоо дэлнээс чанга гэгч нь зууран, хөх өвсний шүүдэрт хөлөө норгон давхиж явсан тэрхүү тодхон зураглал хэзээ ч гандаж хуучраагүй, харин ч цаг хугацаа өнгөрөх тусам улам бүр үнэ цэнтэй болон гэрэлтэнэ. Бат албан тасалгааныхаа цонхоор саарал барилгуудын дунд сүүмэлзэх алсын уулсыг харахдаа нэгэнтээ гүнзгий амьсгаа авахад, цементэн ширэнгийн хуурай агаар бус, харин тэртээх Хангайн нурууны ар биеэс сэнгэнэх шинэсэн ойн анхилуун үнэр, хатааж буй ааруулны исгэлэн амт, аргалын утаатай холилдсон ээжийнх нь дээлийн элгэмсэг дулаан үнэр хамар чимчигнүүлэх шиг болоход тэрээр өөрийн мэдэлгүй нүдээ анив. Тэрхүү дурсамжийн нарийн жимээр алсран алхвал, өглөөний цагаан манан хөндий дүүрэн сэмжрэн мөлхөж, голын ус чулуу даван хоржигнон урсах нь яг л хэн нэгэн намуухан дуу аялах мэт сонсогдох тийм нэгэн нам гүм, ариун дагшин ертөнц рүү хөтөлнө. Аав нь үүр цайхтай зэрэгцэн эмээлээ тохож, мориныхоо амыг татан "Миний хүү, эртэч хүнийг тэнгэр ивээдэг юм, морио усалчихаад ир" хэмээн намуухан бөгөөд итгэл дүүрэн дуугаар хэлээд, гаансныхаа толгойг түрийндээ хавчуулах тэрхүү сүрлэг дүр төрх Батын нүдэнд өчигдөрхөн мэт тодхон харагдах нь сонин. Тэр үед аав нь яг л энэ дэлхийн хамгийн өндөр уул шиг, хамгийн нөмөртэй хайрхан шиг, хэзээ ч нурашгүй бат цайз шиг санагддаг байж билээ; аавынх нь бахим зузаан гар морины олмоо чангалахдаа гаргах тэрхүү жигд бөгөөд хүчтэй хөдөлгөөн бүхэн нь Батад амьдралын анхны хичээл, эр хүний ноён нуруу, амласан үгэндээ эзэн болохын утга учир гэж юу байдгийг үгээр бус үйлдлээрээ чимээгүйхэн зааж байсныг тэр одоо л амьдралын ихийг туулсан хойноо ухаарч сууна. Гэрийн хаяагаар хөвөнтөн нүүх цагаан үүлс, тэнгэрийн хаяанд хөхрөн харагдах сүрлэг нуруудын бараа сэтгэлд нэгэн төрлийн амар амгаланг бэлэглэж, хөдөөгийн тэрхүү борхон өдрүүд хэчнээн үнэ цэнтэй байсныг нас явах тусам, үсэнд нь буурал суухын хэрээр улам бүр гүнзгий ойлгох юм. Ээж нь өглөө бүр нар мандахтай уралдан босож, сүүн цацал өргөхдөө "Дэлхий ээж минь, үр хүүхдийг минь ивээж яваарай, явах замыг нь гэрэлтүүлж, ирэх замыг нь өлзийтэй болгоорой" хэмээн зөөлөн шивнэхэд мөнгөн аяганд мэлтэлзэх сүүний дусал өвсөн дээр сувд болон бууж, нарны гэрэлд гялтганах нь байгаль эх, хүн хоёрын хоорондох тасаршгүй амин хэлхээг гэрчлэх мэт ер бусын. Тэр үед бид хэдийгээр эд хөрөнгөөр дулимаг, тарчигхан амьдралтай байсан ч сэтгэл минь хэчнээн баян, дэлхий ертөнц хэчнээн уудам, ирээдүй минь хэчнээн гэрэлтэй байсан юм бэ дээ гэж Бат бодон, албан тасалгааныхаа цонхны цаанаас алсад сүүмэлзэх хөх уулсын зүг санаашран ширтэхдээ өөрийн эрхгүй санаа алдав. Одоо түүний өмнө өнгө алагласан дэлгүүрийн лангуу, өндөр шилэн барилгууд, тансаг зэрэглэлийн машинууд байгаа ч, зүрх нь тэрхүү хөх өвсний сэрүүн үнэр, аавынх нь морины туурайны жигд нүргээн, ээжийнх нь гал дээр буцалгасан өтгөн шаргал цайны амтыг үгүйлэн санагалзаж, энэ бүх тансаг байдал